Di tích Tỉn Keo – nơi phát tích chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử

     Đồi Tỉn Keo dưới chân đèo De, núi Hồng thuộc xóm Nà Lọm, xã Lục Giã, An Toàn Khu (ATK) Định Hoá, nay thuộc xóm Tỉn Keo, xã Phú Đình, huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên nằm ở trung tâm “Thủ đô gió ngàn”, với “Địa lợi, nhân hòa” đáp ứng tiêu chí của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc các đồng chí bảo vệ, giúp việc khi tìm địa điểm đặt cơ quan:

Trên có núi, dưới có sông

Có đất ta trồng, có bãi ta chơi

Tiện đường sang Bộ tổng,

Thuận lối tới Trung ương

Nhà thoáng ráo, kín mái,

Gần dân, không gần đường.

      Bác ở đồi Tỉn Keo cách nơi ở, làm việc của Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng ở Đồi Thẩm Khen 1,8km, cách chỗ Tổng Bí thư Trường Chinh ở Nà Mòn  độ 3km. (đều ở xã Lục Giã)… Từ tỉn Keo ngược lên 1,2km đến thác 7 tầng – Khuôn Tát, vượt đèo De (núi Hồng) sang Tân Trào (Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) chỉ hơn 1 tiếng đồng hồ đi bộ. Nơi Bác ở chỉ có lác đác 5 – 7 nóc nhà nhỏ ẩn hiện. Người ở cùng dân xóm Nà Lọm. Như lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp:

 Địch cũng không ngờ ở chỗ giáp ranh, bản làng nghèo nàn, vắng vẻ lại là nơi “chùa rách, bụt vàng”.

Lán Tỉn Keo

     Dưới mé đồi Tỉn Keo là căn nhà nhỏ lợp cọ của vợ chồng bà Ma Thị Tôm – người Đảng viên dân tộc Tày, giọng nói nhỏ nhẹ, từ tốn như gió thoảng rừng chiều. Khi mới 18 tuổi, Ma Thị Tôm (em gái ông Ma Tiến Chanh, Chủ tịch xã Lục Giã) cùng chồng là Lương Đình Nam ở mé dưới Tỉn Keo từ trước Cách mạng tháng 8/1945. Hồi tháng 4 năm 1948, Bác đến ở còn heo hút, Hổ bắt mất con “tu ma” (con Chó) do bảo vệ nuôi. Để giữ bí mật nơi Bác ở và các cơ quan Trung ương, mọi người dân Lục Giã thực hiện “ba không”: không nghe, không biết, không thấy.

    Cán bộ bảo vệ, giúp việc Bác tại “Phủ Chủ tịch” ở Tỉn Keo, có Trường, Kỳ, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi, và các đồng chí: Cần, Kiệm, Chính, Liêm  và Trung, Dũng, Kiên, Cường…

     Ngoài lán ở của Bác và lán bảo vệ, giúp việc, lán họp, có chòi gác dưới chân đồi, gần sát con suối Khuôn Tát… Bếp ăn đào xuống đất, nấu không khói… Vào buổi sáng, Bác thường ra khoảng đất nhỏ dưới chân đồi tập thể dục và “đi” vài đường Thái cực quyền. Rau bí xanh mướt đồi Tỉn Keo. Bác còn trồng rau cải xoong ở ven suối. Nương ngô Bác trồng ở đèo De, chân núi Hồng có tên là đồi Pụ Tung. Đi làm  nương với Bác có ba anh người Dao: anh Đức, anh Triệu Hồng Thắng, anh Nhất. Dụng cụ làm nương là cuốc và “Con dao quắn phẻn rời”.

     Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại: “Cuộc họp Tỉn  Keo” do Hồ Chủ tịch chủ toạ hội nghị Bộ Chính trị (cuối tháng 9/1953). Dự họp có đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Tổng tham mưu Trưởng Hoàng Văn Thái, các anh Nguyễn Chí Thanh và Trần Đăng Ninh không đến được vì đang bị mệt.. Vào hạ tuần tháng 9 năm 1953, ta có được bản Kế hoạch Nava. Tướng bốn sao Nava được bổ nhiệm làm Tổng Chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp ở Đông Dương từ ngày 8/5/1953. Nava chủ trương phòng ngự chiến lược ở miền Bắc, tập trung bình định ở miền Nam. Mùa Thu năm 1954 sẽ tập trung quân ra Miền Bắc tiêu diệt chủ lực của ta, hoàn thành thôn tính nước ta trong vòng 18 tháng. Vào khoảng giữa năm 1953… tướng Nava đã tập trung ở đồng bằng một lực lượng cơ động mạnh chưa từng có, sẵn sàng chờ đón cuộc tấn công của ta. Nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp trình bày đôi mắt Bác rất chăm chú. Bàn tay Bác trên bàn bỗng giơ lên và nắm lại, Người nói: Địch tập trung quân cơ động để tạo nên sức mạnh, không sợ, ta buộc chúng phải phân tán binh lực thì sức mạnh đó không còn“. Bàn tay Bác mở ra mỗi ngón trỏ về một hướng. Đó chẳng đã là chỉ đạo mang tính chiến lược tạo thế làm bật ra một Điện Biên Phủ đó sao? Sau khi bàn luận, Bộ Chính trị đã xác định phương châm tác chiến của ta là tích cực, chủ động, cơ động, linh hoạt, hướng chính của chiến cuộc Đông Xuân 1953- 1954 là Tây Bắc

     Sau khi quân Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ xây dựng thành Tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương. Cũng dưới mái lán vầu, cọ đơn sơ trên đồi Tỉn Keo, ngày 6/12/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại chủ toạ hội nghị Bộ Chính trị. Sau khi nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp thay mặt Tổng Quân uỷ và Bộ tổng tham mưu báo cáo quyết tâm tấn công Điện Biên Phủ, Hồ Chủ tịch cùng các uỷ viên Bộ Chính trị (Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Tổng tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái) phân tích tình hình các mặt.

     Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ với bí danh “Trần Đình” và nhất trí thông qua phương án tác chiến của Tổng Quân uỷ. Bộ chính trị ra nghị quyết thành lập Đảng uỷ mặt trận Điện Biên Phủ và cử Đại tướng, tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp làm bí thư Đảng uỷ, chỉ huy trưởng chiến dịch.

Ngày 6/12/1953 tại Tỉn Keo, xã Phú Đình, huyện Định Hóa, dưới chân đèo De, núi Hồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ bàn kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953-1954 và mở chiến dịch Điện Biên Phủ.

     Dưới ánh sáng tư tưởng chỉ đạo chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân giành thắng lợi vĩ đại trong trận quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu”, dẫn đến ký kết hiệp định Giơnevơ 1954, lập lại hòa bình ở Đông Dương.

     Đảng bộ các lực lượng vũ trang nhân dân xã Phú Đình được phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh  ở Tỉn Keo vẫn lưu giữ được vầng hoa Râm Bụt và cây bưởi Bác Hồ trồng, lán họp, lán bộ phận bảo vệ giúp việc, lán nghỉ của Bác, hầm trú ẩn, hào bảo vệ… Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Tỉn Keo được Bộ Văn hoá Thông tin xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia tại Quyết định số 10-VHTT/QĐ ngày 9/2/1981.

     Kề bên di tích Tỉn Keo là Bảo tàng ATK Định Hoá được Thủ tướng Võ Văn Kiệt cắt băng Khai trương ngày 17/5/1997 đến nay (2009) đã đón trên 2.530.000 lượt khách, dấu tích một thời hào hùng như lời  khẳng định của Người “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi” và “Cách mạng đã do Việt Bắc mà thành công thì kháng chiến sẽ do Việt Bắc mà thắng lợi”./.

Trích: Di tích Quốc gia đặc biệt An Toàn Khu Định Hóa, Thái Nguyên